Lilit Khachikyan
Marianna Aslanyan
PARADIZ
truthcocktail
emmajavadyan
pinkcamomile
orange-mood
anyasha
pozitifflive
taguhidiary
bellabelka
maneam
elenchilingaryan
Amantet
razmik8
tatushik
Mane Papyan
Marineh Kocharyan
anahitsimonyan
Artur Margaryan
Astgh Diliyants2006 թվականից Հայաստանում ներդրված պետական ծրագրի շրջանակներում մանկատան ընդամենը 25 երեխաներ են որդեգրվել: Փորձագետների խոսքով` մանկատների բեռնաթափմանն ուղղված «Խնամատար ընտանիք» ծրագիրը նաև հոգեբանական խնդիր է լուծում: Սակայն անբավարար ֆինանսավորումը նշվում է որպես ծրագիրը դանդաղեցնելու պատճառներից մեկը:
Հայաստանում կա 11 մանկատուն, որից չորսը մասնավոր են, և որոնք կացարան են տրամադրում ծնողների խնամքից զրկված ավելի քան 1200 երեխայի: ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի տեղեկատվության և հաղորդակցության ծրագրերի ղեկավար Էմիլ Սահակյանն ասում է, որ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության հետ համատեղ աշխատանքի արդյունքում փորձում են այդ ընտանիքների թիվն ավելացնել: Սակայն խնամատար ընտանիքներին չի բավականացնում ամսական տրամադրվող 70.000 դրամը (200 դոլար), խնամատար ընտանիքներում ծնողներից մեկին տրվում է նվազագույն աշխատավարձի չափով գումար (32.500 դրամ, 85 դոլարից պակաս): Պետության միջոցներն էլ չեն բավականացնում այդ գումարն ավելացնելու համար:
«Սակայն դա չպետք է պատճառ լինի, որ գործընթացը դանդաղի կամ կիսատ մնա, քանի որ պետությունն ընդհանրապես պետք է ամեն կերպ ուշադրություն դարձնի անապահով ընտանիքներին, որպեսզի երեխան չհայտնվի մանկատանը»,- ասում է նա: ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավոր Անահիտ Բախշյանը, հավանության արժանացնելով ներդրված ծրագիրը, քննադատում է կառավարությանը` պետբյուջեից խնամատար ընտանիքներին տրամադրվող գումարի չափը չավելացնելու համար:
«Օրինաց երկիր» կուսակցությունից Գագիկ Բաղդասարյանը ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի կազմակերպած ծրագրի շրջանակում ԱԺ պատգամավորական խմբով այցելել է Նորվեգիա և ծանոթացել Երեխաների իրավունքների պաշտպանության գրասենյակի աշխատանքներին և այս ոլորտի աշխատանքներին: «Կարծում եմ` Հայաստանում էլ իմաստ ունի ու շատ կարևոր է ներդնել նման ինստիտուտ, որը կզբաղվի մեզ բոլորիս հուզող խնդիրներով` մանկատների բեռնաթափում, մանկատան շրջանավարտների բնակարանային ապահովման խնդիր, խնամատար ընտանիք և այլն»:
ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության մեկ այլ` 2003 թվականից սկսած «Պետական աջակցություն ՀՀ մանկական խնամակալական կազմակերպությունների շրջանավարտներին» ծրագրով գնվել է 40 բնակարան, որից 28-ում ոչ ոք չի բնակվում, իսկ մյուս 12 բնակարաններում ապրողներն էլ բողոքում են կենցաղային վատ պայմաններից: 2012-ին, ինչպես նաև 2011-ին, պետական բյուջեից գումար չի հատկացվի մանկատների շրջանավարտներին բնակարան գնելու համար: (Օրենքով` մանկատան երեխաները պետք է դուրս գան այնտեղից 18 տարին լրանալուց հետո: Ներկայումս 300 նման շրջանավարտ կա, որոնք սպասում են իրենց բնակարաններին, որոնք օրենքով իրավունք ունեն ստանալ դրանք: 2012-ին ևս 15 շրջանավարտներ պետք է սպասեն պետության կողմից օրենքով սահմանված բնակարանի իրենց հերթին:) 2010 թ. հուլիսին ԱԺ վերահսկիչ պալատը հայտարարեց պետական ծրագրի շրջանակներում երեք ընկերության կողմից գրանցված չարաշահումների մասին, ինչը կազմում էր 1 մլրդ 237 մլն 500.000 դրամ (3,2 մլն դոլար):
«Ծրագիրը չի իրականացվելու, քանի որ 2003-2009 թթ. ընթացքում գրպանվել են այդ ծրագրերի համար հատկացված գումարները: Ասում են, որ վերցնելու են այն 28 բնակարանները, որոնցում շրջանավարտները հրաժարվում են բնակվել, և հանձնելու են այլ շրջանավարտների, իսկ այդ տուն կոչվածում շունն էլ չի ապրի»,- ասում է Անահիտ Բախշյանը։ Չարաշահումներ իրականացրած ընկերություններից առգրավված ֆինանսական միջոցները քաղաքաշինության նախարարությունը 2012-ին կօգտագործի Գյումրում ու Ստեփանավանում սոցիալական տներ կառուցելու համար:
Գավառի մանկատան տնօրեն Նիկոլայ Նալբանդյանը «ԱրմենիաՆաուին» ասում է, որ 18 տարին լրացած իրենց շրջանավարտներին պահում է մանկատանը, եթե նրանք գնալու տեղ չեն ունենում: «Շատ ցավոտ խնդիր է: Պետությունը պետք է մանկատնից հետո միջանկյալ օղակ ունենա, որտեղ գոնե 4 տարի կապրեն 18 տարին լրացած երեխաները, մինչև ինքնահաստատվեն»,- ասում է նա: (Հայաստանում 18 տարին լրացած երիտասարդները 2 տարով պարտադիր զինվորական ծառայություն են անցնում, ինչը որոշ չափով միջանկյալ հաստատություն է դառնում մանկատան շրջանավարտների համար: Սակայն, իրականում, դա հազվադեպ է օգնում մանկատան շրջանավարտներին զորացրվելուց հետո նորմալ կյանք սկսել, ավելի հաճախ նրանք կրկին բախվում են նույն խնդիրներին, որոնք ունեին զորակոչից առաջ:)
Գավառի մանակատան դեպքում խնդիրը նաև լուծվում է Էջմիածնում գործող «Մեր տունը» ՀԿ-ի միջոցով, որտեղ ամեն տարի տեղափոխվում են մանկատան 5 շրջանավարտներ` այնտեղ անցկացնելով չորս տարի` համաձայն նախապես կնքված պայմանագրի: Մինչ այդ ավարտում են բուհը, պետությունից բնակարան ստանում և կյանք մտնում ավելի կայացած:
26-ամյա Անի Առաքելյանն ապրում է «Մեր տունը» ՀԿ-ում: Այստեղ է եկել Գավառի մանկատնից, արդեն վեց տարի է` բնակարանի հերթում է: «Մեր տունը» ՀԿ-ի հետ նրա պայմանագրի ժամկետը լրացել է նոյեմբերին, բայց կազմակերպության տնօրինությունը շարունակում է իր տանիքի տակ պահել Անիին, որովհետև նա գնալու տեղ չունի: Երկու շաբաթ առաջ Անին մանկատների մի քանի շրջանավարտների հետ հանդիպել է աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արթուր Գրիգորյանի հետ: Անիի խոսքով` նախարարը նրանց ներկայացրել է սոցիալական տների ծրագիրը. «Չեմ կարծում, թե կգնամ մարզում ապրելու, ես այնտեղ չեմ կարող աշխատանք գտնել, ես այնտեղ ոչ ոք չունեմ»,- ասում է մասնագիտությամբ մանկավարժ-հոգեբան Անին: Նույն վիճակում է նաև 26-ամյա Հասմիկ Գյուրջինյանը, որի պայմանագրի ժամկետը նույնպես լրացել է: Հասմիկն աշխատում է Էջմիածնի թիվ 10 մանկապարտեզում: Աղջիկներն անելանելի վիճակում են` «Մեր տունը» ՀԿ-ից դուրս գալու նրանց վերջնաժամկետը գալիք տարվա մարտի մեկն է:
